Inteligjenca Artificiale (AI)
Disiplinë që projekton sisteme të afta për të mësuar, arsyetuar dhe marrë vendime në mënyrë autonome.
Fjalorthi
Mbi 30 terma të inteligjencës artificiale të shpjeguar: nga modelet (GPT, Claude, Gemini) te teknikat (RAG, fine-tuning, embedding), deri te temat e etikës dhe safety.
Machine Learning
Një grup teknikash që lejojnë sistemet të mësojnë nga të dhënat pa qenë të programuara në mënyrë eksplicite.
Deep Learning
Nënfushë e machine learning e bazuar në rrjete neurale të thella me shumë nivele.
LLM (Large Language Model)
Model gjuhësor i përmasave të mëdha i trajnuar mbi miliarda fjalë për të kuptuar dhe gjeneruar tekst.
GPT (Generative Pre-trained Transformer)
Familja e LLM nga OpenAI që gjeneron tekst koherent duke u nisur nga një prompt.
Transformer
Arkitekturë e rrjetit nervor që ka revolucionarizuar AI, në bazë të GPT, BERT, Claude dhe Gemini.
Prompt Engineering
Arti i të shkruarit të udhëzimeve efikase për të marrë maksimumin nga modelet AI.
RAG (Retrieval-Augmented Generation)
Teknikë që kombinon LLM dhe bazat e të dhënave dokumentare për përgjigje të bazuara në burimet e kompanisë.
Fine-tuning
Procesi i specializimit të një modeli AI mbi të dhëna specifike të një fushe.
Embedding
Përfaqësimi numerik i tekstit, imazheve ose audios në një hapësirë vektoriale.
Database Vettorial
Database i optimizuar për të ruajtur dhe kërkuar embedding me shpejtësi të lartë.
AI Agent
Sistem AI autonom që arsyeton, planifikon dhe përdor mjete për të përfunduar task-e komplekse.
Computer Vision
Degë e AI që u mundëson kompjuterëve të interpretojnë imazhe dhe video.
NLP (Natural Language Processing)
Disiplinë që merret me përpunimin automatik të gjuhës njerëzore.
AI Generative
Kategori modelesh që krijojnë përmbajtje të reja: tekst, imazhe, audio, video, kod.
Modeli i Difuzionit
Arkitektura gjenerative në bazë të DALL·E, Stable Diffusion, Midjourney.
Rrjeti Neural
Model llogaritës i frymëzuar nga truri i njeriut, i përbërë nga neurone artificiale të lidhura mes tyre.
Function Calling
Aftësia e një LLM për të thirrur funksione të jashtme (API, kod) për të kryer veprime reale.
Automatizimi AI
Përdorimi i AI për të ekzekutuar procese përsëritëse pa ndërhyrjen e njeriut.
Analitika Parashikuese
Përdorimi i modeleve ML për të parashikuar ngjarjet e ardhshme bazuar në të dhënat historike.
Halucinacioni (AI)
Fenomeni ku një LLM gjeneron informacione të rreme, por të besueshme.
AI Safety
Disiplina që studion se si t'i bëjë sistemet AI të besueshme, të sigurta dhe të përputhura me vlerat njerëzore.
Deepfake
Përmbajtje audio ose video të manipuluara me AI për të imituar persona realë.
Klonimi i Zërit
Teknologji AI që riprodhon zërin e një personi duke u nisur nga mostra të shkurtra audio.
OpenAI
Kompani amerikane krijuese e GPT, ChatGPT, DALL·E dhe Sora.
Anthropic
Kompani AI e themeluar nga ish-anëtarë të OpenAI, krijuese e familjes Claude.
Hugging Face
Platformë open-source referencë për modelet AI të shpërndara nga komuniteti.
Edge AI
Ekzekutimi i modeleve të AI drejtpërdrejt në pajisje në vend të cloud.
MLOps
Një grup praktikash për të dërguar modelet e ML në prodhim dhe për t'i mbajtur ato të besueshme.
Bias në AI
Anshmëri sistematike që një model mëson nga të dhënat e trajnimit.